Dış Borçlanma Nedir, Dış borçlanmanın Tanımı, Dış Borç Türleri, Devletlerarası Dış Borçlanmalar, Türkiye'nin Dış Borcu, Dünyada Dış Borçlanma Durumu

Dış Borçlanma Nedir, Dış borçlanmanın Tanımı, Dış Borç Türleri, Devletlerarası Dış Borçlanmalar, Türkiye'nin Dış Borcu, Dünyada Dış Borçlanma Durumu

Ülkenin kaynaklarına ek bir kaynak sağlamak, döviz olarak yeni ödeme gücü elde etmek gibi amaçlarla ülke dışındaki yabancı hükümet ya da finans kuruluşlarından karşılıklı ya da karşılıksız geri ödemeli kaynak bulunmasıdır.


Dış borç türleri

Devletlerarası dış borçlanmalar

Uluslararası kuruluşlardan (IMF, Dünya Bankası gibi) dış borçlanma

Piyasalardan tahvil ihracı karşılığı dış borçlanma

Yabancı bankalardan borçlanma

Dış borçlanma bu borçlanmayı yapan ülkeler açısından da iki başlıkta toplanabilir:

Kendi parası cinsinden dış borçlanma yapanlar (ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, Japonya gibi gelişmiş ülkeler)

Yabancı paralar cinsinden dış borçlanma yapan ülkeler (Türkiye, Arjantin, Brezilya, Macaristan, Rusya gibi ülkeler)

Kendi parası cinsinden borçlanma yapılması dış borç olarak kabul edilmemektedir.

Türkiye'de dış borç tarihi

Cumhuriyet öncesi

1683 yılında Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra Osmanlı Devleti, Karlofça Antlaşması ile toprak kaybetmeye başlamıştır. Osmanlı Devleti kaybettiği toprakları geri kazanma siyaseti izlemiştir, doğal olarak. Başlayan İran Savaşı, Rusya'nın denizlere serbest geçmeye çalışması Osmanlı'yı sürekli bir savaşın içinde tutmuştur. Bu esnada tüm tarım alanları ve madenler savaş bölgesi içerisinde kaldığından devlet geliri düşmüştür.

Devlet geliri düşünce vergiler artırılmıştır. Tarım ile uğraşan kesim vergiden kurtulmak için tarımı bırakarak İstanbul, Edirne, Bursa gibi büyük şehirlere göç başlamıştır.

Vergi gelirinin düşmesi, Osmanlı Devleti'nin maaş ödeme sıkıntısına düşmesine neden olmuş. Bir taraftan çalışanların tarımdan devlete kayması, bir taraftan kaybedilen topraklar nedeniyle vergi gelirlerinin düşmesi, sıkıntıları artırmıştır.

Sıkıntılar sonucunda 19. yüzyıl başlarında halktan altın ve gümüşler toplanarak, sikkeler yapılmış ve %20 değer fazlasıyla piyasaya sürülmüştür. 1839 yılında bu tedbirler yeterli gelmeyince kaime çıkarılmıştır. Kaime enflasyonist bir etki yaratmıştır.

1840 yılında mali bunalımın daha da artması ile tasarruf sahiplerinin belirli bir faiz karşılığı elindeki tahvilleri toplamak için esham kavaimi çıkarılmıştır.

İç borçlanma

ilk olarak 1788 yılında Cezayirli Hasan Paşa'dan 600.000 kuruşluk borç alınmış, arkasından sarraflardan ve zenginlerden borç istenmiştir. 1840 yılında, Galata bankerlerinden Alleon ve Baltacı’ nın kurdukları İstanbul (Dersaadet) Bankası’ndan yapıldığına dair bilgiler mevcuttur. Bankanın kaynağının yabancı sermaye piyasalarından olmaması nedeniyle iç borç niteliği taşımaktadır.

Bütçe açıkları:

1841’de 4.163.000 kuruşa,

1847’de 15.263.404 kuruşa,

1848’de 38.586.642 kuruşa

1849’da da 88.998.000 kuruş

1854 yılında iç borç toplamı 15 Milyon Sterlin'e ulaşmıştır.

Dış borçlanma

1854 yılına kadar borç istemenin onur kırıcı olduğu düşünüldüğünden ve borç istenen ülkelerin Osmanlı yanlısı görünmek istememesinden borç alınamamıştır. Bu dönemde 1783'de Fas, 1788'de ise Cezayir ve Tunus borç vermeyi kabul etmemiştir.

1854 yılında Kırım Savaşı başlangıcında İngiltere'den 200.000 Sterlin alınmıştır. Bu Osmanlı İmparatorluğu'nun bilinen ilk borcudur.

1854-1875 döneminde 15 sözleşme ile 127 Milyon Lira borç almıştır. Toplam Borç 239 Milyon Lira olmuştur.

1876 yılına dek almış olduğu borçları ödemede sıkıntıya düşen Osmanlı İmparatorluğu borç ve faizlerinin ödemesine, 1876 Nisan ayında son vermiştir.

Muharrem Kararnamesi ile 20 Aralık 1881’de dış borçların miktarı indirilmiş, ödeme koşulları yeniden düzenlenmiştir. Muharrem Kararnamesi’nin 15. maddesine göre, Osmanlı İmparatorluğu’nun dış borçlarını ödeyememesi sonucu, borç ödemelerini güvence altına alacak olan vergi kaynaklarının toplanması ve denetimi işlevini yürütecek olan Düyun-u Umumiye’ ye bırakılmıştır.

1914 yılında savaş patlak verdiğinde Osmanlı Devleti’nin dış borcu kısa vadeli borçlar hariç 156,4 milyon Osmanlı Lirası’dır. (142 milyon sterlin).

Dış borçlar, Osmanlı Devleti çöktükten sonra, Osmanlı topraklarında kurulan devletler arasında paylaştırılmış ve en büyük borç yükü Türkiye'ye verilmiştir. 1925 yılında Osmanlı borçlarının %67’sinin Türkiye tarafından ödenmesi kararlaştırılmıştır. Türkiye’nin payına düşen 107,5 milyon altın Osmanlı Lirası tutarındaki borcun ödenmesi için Düyun-u Umumiye İdaresi ile 13 Haziran 1928 tarihinde Paris’te bir anlaşma imzalanmıştır.

Türkiye Düyun-u Umumiye' ye olan borcunun son taksitini, ilk dış borcun alınmasından tam bir yüzyıl sonra, 25 Mayıs 1954' te ödemiştir.

Cumhuriyet sonrası

Türkiye Cumhuriyeti ilk dış borcunu 1930 yılında ABD'den 10 milyon dolar olarak almıştı. Borcu İnönü hükümeti Türk Parasının Kıymetini koruma kanununu çıkardığı dönemde almıştı. Aynı yılın ağustos ayında muhalefet partisi Serbest Fırka'nın kurdurulmasındaki amaçlardan biri liberal gözükerek dış yardım almaktı

1980-1990 Dönemi

Türkiye, 24 Ocak 1980 tarihinde Ekonomik İstikrar Programı’nı uygulamaya koyarak, bu tarihe kadar izlediği temel ekonomi politikalarını tamamen değiştirmiş, daha liberal ve dışa açık politikaları yürürlüğe koymuştur. Bu politikalardan birisi, dış borçlanma ile genel olarak yatırımların arttırılmış olmasıdır.

2001-2010 Dönemi

Türkiye dış borcu, 2001-2010, milyar dolar cinsinden.

21 Şubat 2001'deki 2001 Türkiye ekonomik krizinde Cumhuriyet tarihinin en büyük ekonomik krizinin yaşanmasının ardından ülke yavaş yavaş ilerlemeye geçmiştir. 2008 Ekonomik Krizi'ni dahi dünyada en az zarar görerek atlatan ülkelerden birisi olan Türkiye günümüzde gerek ekonomik gerekse başka yönlerden sürekli ilerleyen bir ülkedir. IMF'ye olan borçlar 21 Şubat 2001'de 25.6 Milyar Dolar iken 10 yıl içerisinde yani 21 Şubat 2011'de 5.5 Milyar Dolar'a inmiş durumdadır. Enflasyon ise %68'den %4.8'e inmiş durumdadır. Türkiye’de kişi başına milli gelir 10 yılda 3000$ dan 10.000$!a kadar ilerlemiş bulunmaktadır. Bunun en büyük göstergeleri ise Dünyanın en zenginleri listesine giren Türk sayısının artmasıdır. Şu anda Türkiye'nin yıllık geliri 230 milyar dolardan 736 milyar dolara yükselmiştir. Net asgari ücret 184 TL'den 629 TL'ye çıkmıştır. Bu olumlu gelişmelerin yanında, Türkiye dış borcu bu dönem içinde 120 Milyar dolardan 300 Milyar dolara kabaca 3 kat yükselmiştir.

Dünyada Dış Borçlanma Durumu

Űlkelere Gőre Dış Borçlanma ($)

2010 yılı ilk çeyrek itibarıyla:

ABD : 13 trilyon 917 milyar dolar

Ingiltere : 9 trilyon 123 milyar dolar

Fransa : 5 trilyon 123 milyar dolar

Almanya : 4 trilyon 969 milyar dolar

Italya : 2 trilyon 456 milyar dolar

Hollanda : 2 trilyon 439 milyar dolar

İspanya : 2 trilyon 409 milyar dolar

İrlanda : 2 trilyon 250 milyar dolar

Japonya : 2 trilyon 38 milyar dolar

Belçika: 1 trilyon 252 milyar dolar

İsviçre : 1 trilyon 191 milyar dolar

Avustralya : 1 trilyon 37 milyar dolar

Kanada : 1 trilyon 15 milyar dolar

İsveç : 893 milyar dolar

Avusturya : 809 milyar dolar

Hong Kong : 678 milyar dolar

Danimarka : 607 milyar dolar

Norveç : 558 milyar dolar

Yunanistan : 557 milyar

Portekiz : 537 milyar dolar

Rusya : 469 milyar dolar

Güney Kore : 409 milyar dolar

Finlandiya : 383 milyar dolar

Brezilya : 293 milyar dolar

Türkiye : 291 milyar dolar

Polonya: 276 milyar dolar

Hindistan: 261 milyar dolar

Macaristan: 224 milyar dolar

Meksika: 205 milyar dolar

Endonezya: 180 milyar dolar

Arjantin : 118 milyar dolar

Güney Afrika: 81 milyar dolar

İran : 23 milyar dolar

Dünyada Kişi Başına Düşen Dış Borçlanma ($)

2009'un dördüncü çeyreğindeki Uluslararası Para Fonu (IMF), Amerikan Nüfus Sayım İdaresi ve Dünya Bankası Merkezi yönetim brüt borç stoku verilerine göre hesaplanmış olan kişi başına düşen dış borç miktarları (bin dolar):

ABD: 44.893

İngiltere: 146.620

Fransa: 81.375

Almanya: 60.892

Hollanda: 146.971

İspanya: 52.349

İrlanda: 503.018

İtalya: 40.793

Japonya: 16.000

Belçika: 115.604

İsviçre: 152.907

Avustralya: 46.648

Kanada: 29.786

Avusturya: 96.573

İsveç: 95.743

Hong Kong: 95.197

Danimarka: 109.844

Yunanistan: 49.789

Norveç: 114.087

Portekiz: 50.484

Rusya: 3.341

Güney Kore: 8.632

Finlandiya: 71.216

Brezilya: 1.516

Polonya: 7.245

Türkiye: 3.724

Hindistan: 210

Macaristan: 22.370

Meksika: 1.887

Endonezya: 767

Arjantin: 2.912

Güney Afrika: 1.622

Okunma : 9222

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google 

- Bankacılık Terimleri

Enflasyon Nedir, Enflasyonun Tanımı, Enflasyonun Etkileri

Enflasyon Nedir, Enflasyonun Tanımı, Enflasyonun Etkileri Günlük deyimde “genel fiyat seviyesindeki yükselme eğilimi” olarak bilinmesine karşın, ekonomid...

Emisyon Nedir, Emisyonun Tanımı, Emisyon Çeşitleri

Emisyon Nedir, Emisyonun Tanımı, Emisyon Çeşitleri Bir parayı, ticari senedi, çeki ve tahvili tedavüle koyma işlemine denir. Genellikle Merkez Bankalarına tanınan par...


 

    AnsiklopedikBilgi  - Nezih cafeler - Saç bakım merkezleri
BankacilikBolumu.com sitede bulunan hiç bir bilginin doğruluğunu garanti etmez.
                                                      
Her hakkı saklıdır. © BankacilikBolumu.com © 2012 l RSS l
"Hayatta En Hakiki Mürşit İlimdir." - M.Kemal Atatürk